Egitaraua
- 2025/12/12
- J. C. ARRIAGA KONTSERBATORIOA
- 18:30
1go Zatia
Danses Valencianes (1978) - Bernardo ADAM FERRERO (Algemesi, 1942-Valentzia, 2022)
Nuraghi (1952) - Ennio PORRINO (Cagliari, 1910-Roma, 1959)
2. Zatia
Save the sea (1997) - Frigyes HIDAS (Budapest, 1928 - Budapest, 2007)
PROGRAMARI BURUZKO OHARRAK
Gizakiaren eta naturaren arteko harremana beti izan da haren garapenerako funtsezko puntua, bai bizi garen eta hazten garen natura, bai haren apopilo garela bizi duguna, lehen aldiz edo behin eta berriz. Badirudi itsasoak, bereziki, indar berezia duela, kostaldeko herrialdeetan jaiotzen diren pertsonak eta noizean behin izaten dituztenak markatzeko gai dena. Nolabait ere moldatu egiten du bere izaera, markak uzten ditu, sarritan bereziki hurbil sentitzen direnentzat. Programa honetako lehen bi konpositoreek hori dute komunean, hain zuzen ere; izan ere, beren lurraldeari sakonki atxikitako pertsonak dira, eta haren eragina izan dute behin baino gehiagotan konposizio-ibilbidean zehar.
Bernardo Adam Ferrero erreferentziazko musikaria da Espainia osoan. Ikasketak mundu osoan zehar egin zituen arren, ez zuen inoiz ahaztu bere jatorri valentziarra, bizitzan hainbeste eragin ziona, sarritan bere komunitatera lan egiteko itzultzea aukeratuz, bere lanetan bezala, non bere jaioterriko kulturari etengabeko erreferentziak dauden. Horren adibide da Danses Valencianes diptikoa, Algemesiko bi dantza tipikotan oinarritua: Ball dels bastonets eta Jota valenciana.
Beharbada, Ennio Porrino izan zen bere lurraldeari lotuago zegoena. Hark ere bere lur maitatua utzi zuen ikasteko, eta bertara itzuli zen bizitzeko eta lan egiteko. Porrinok denetariko lanak konposatu ditu: opera, musika sinfonikoa eta ganberakoa. Sardinia beti dago bertan, bere ekoizpen guztia laguntzen duen hari eroale bat da. Nuraghin (Sardiniako eraikin megalitikoa), K.a. bigarren milurtekokoak diren eraikin sinestezin hauetan inspiratu zen. Hiru dantza ditu: lurra, ura eta sua. Dantza horiek, gaur egungo hizkuntzaren bidez, antzinako sentsazioak ekartzen dituzte gogora.
Baina itsasoak ez ditu soilik haren inguruan jaio eta hazi ziren pertsonak inspiratu: 1997an Frigyes Hidasek Save the sea sinfonia idatzi zuen, hurrengo urtean Portugalen itsasoen babesari buruz egin zen mundu mailako konferentziari eskainia. 5 mugimenduko pieza da, eta Debussyren musika frantsesaren inspirazio argia du, bereziki, baita maisu hungariarrak bere herrialdeko antzoki garrantzitsuetan konpositore, orkestra-zuzendari eta zuzendari artistiko gisa hainbat hamarkadatan zehar lortu zuen esperientzia ere.
Andrea Gasperin