Agenda



HURRENGO KONTZERTUA

2021/1/22 
 Kantu entzunaldia   LA GALERA AUDITORIOA   18:30



Abendua        Agenda 2021 Urtarrila       Otsaila

Banda Eskola Txistubanda
"ARINEKETAN". Iñar Sastre, Jagoba Astiazaran, Leire Belloso, Anne Jauregi eta Jon Arsuaga, Bilboko udalaren txistulari bandaren laguntzarekin    EUSKALDUNA JAUREGIA - 0D ARETOA   19:00
Bilboko udal txistulari bandaren kontzertua. Formazio tradizionala    EUSKAL MUSEOA   19:00
  Zuzendaritza Garikoitz Mendizabal
Protokoloa: As Fabrik inaugurazioa    ZORROZAURRE   10:30
Zuzendaritzari buruzko V.Topaketen amaierako kontzertua    J. C. ARRIAGA KONTSERBATORIOA   18:30
  EGITARAUA
LA PROCESIÓN DEL ROCÍO (1913) - Joaquín TURINA (1882-1949) / Mold. A. Reed
     Zuzendaria: Lidón Valer Cabaleiro (Almassora, Castellón)

SYMPHONIC SONGS FOR BAND (1957) - RUSSELL BENNETT (1894-1981)
  1. Serenade
  2. Spiritual
  3. Celebration
     Zuzendaria: Eloísa Domínguez Carrasco (Ronda, Málaga)

THE BIG BANG (2011) - Bert APPERMONT (1973)
     Zuzendaria: David Llano Díaz (Ferrol, A Coruña)

IN THE SHADOW OF NAPOLEON (2014) - Bert APPERMONT (1973)
     Zuzendaria: David Fiuza Souto (Vila de Cruces, Pontevedra)

CRYSTAL MAGIC (2019) - Bert APPERMONT (1973)
  1. Carnelian
  2. Opal
  3. Amythist
  4. Amazonite
     Zuzendaria: Francisco A. Soler Compañ (Villena, Alicante)

PROGRAMAREN GAINEKO OHARRAK
Bilboko Udal Bandak, duela bost urte, Orkestra Zuzendaritzako Topaketen proiektua sortu zuen, zuzendaritzan interesa zuten gazteentzat ikastaro bat eskaintzearren, banda profesional batekin praktikatzeko aukerarekin. Hala, edizio bakoitzean, banden munduko konpositore ospetsuak izan dira beti, hala nola Johan de Meij, Franco Cesarini, Jan van der Roost edo Thomas Doss. Aurten, belgikar egile entzutetsu bat izango da gurekin, Bert Appermont (Bilzen, 1973). Lovainako Lemmens institutuan graduatu zen eta formazioan sakontzen jarraitu zuen Londresko Bournemouth Media School-en. Gaur egun konpositore garaikiderik ospetsuenetako bat da, banden munduan ez ezik, baita telebistarako edo zinemarako musikaren arloan ere; musikalak ere idatzi izan ditu (Zaad van Satan, In the Shadow of Napoleon) eta opera ere bai (Katherina von Bora).
Amaiera-ekitaldirako kontzertuarekin burutuko da topaketetan zehar egin den zuzendarien lehiaketa ere: Bilboko Udal Bandako irakasleek ikastaroan parte hartu duten hamar ikasleen artetik aukeratutako bost maisuk zuzenduko dute kontzertua. Programaren hasiera moduan, Alfred Reed estatubatuar maisu entzutetsuak La procesión del Rocío (1913) poema sinfonikoaren gainean egindako bandarako transkripzio bat eskainiko da: poema hori Joaquín Turinak konposatu zuen (Sevilla, 1882 - Madril, 1949). Partitura preziosista bat da, musikaren bidez Mariarenganako eraspenaren tradizio ospetsu hori deskribatzen duena, andaluziar folklorearen osagaiak nahastuz ikuspegi estetiko frantsestuarekin, zeina oso ohikoa baitzen XX. mendeko lehenengo urteetan eta baita Turinaren obran ere, zeina garai hartan Parisko Schola Cantorum-eko ikaslea baitzen, Vincent d'Indy-ren agindupean. Konpositoreak berak honela deskribatzen du bere obra: "Urtero-urtero, ekainean, Rocíoren Prozesioa Trianan sartzen da, ama birjinaren omenez, zeinaren zutoihal bat igarotzen baita zilarrezko gurdi baten gainean, idiek eramanik, banden musiken artean eta zaldi ilara distiratsuen erdian. Triana osoa ari da festa ospatzen: soleares direlakoen ondotik kantatzen dira seguidillak, baina dantza giroa nahastu egiten da, mozkor batek petardoak iziotzen baititu eta asaldura eragiten. Baina laster da hemen prozesioa, txirula jotzaile batek eta danbor batek iragarrita: musika lan erlijiozkoa nagusitzen da (...) garaile...".
Robert Russell Bennett (Kansas City, 1894- New York, 1981) da antzerki-musikaren egilerik eta moldatzailerik ospetsuenetako bat XX. mendeko estatubatuar musikan. Egile ezagun askok eskatu izan zizkioten orkestratze lanak, hala nola Gershwin-ek, Cole Porter-ek, Kurt Weill-ek, Jerome Kern-ek, Richard Rogers-ek edo Sergei Rachmaninov-ek. Haren banda-produkzioa askotarikoa da, eta estatubatuar estilorik benetakoena eta bereizgarriena dario. 1957an, Kappa Kappa Psi Band Fraternity delakoak eskatuta idatzi zituen Symphonic Songs for Band direlakoak, eta urte hartako abuztuaren 24an estreinatu ziren Salt Lake City hiriko Salt Lake Tabernacle delakoan, National Intercollegiate Band bandak jorik: 122 musikarik osatzen zuten banda hura; musikariak Utah, Florida, Mayland, Colorado, Ohio, Texas, Indiana eta Nuevo México-koak ziren. Hiru mugimendu ditu obrak (Serenade, Spiritual eta Celebration) eta musikak melodia ezagun asko ekarriko dizkigu, serenaten, beltzen espiritualen eta abere-ferietako edo zirkuko festa-musikaren kideko orkestra-egiturez osatuak.
Kontzertua amaitzeko, maisu gonbidatuaren hiru obra emango dira, alegia, Bert Appermont-enak. Obra horietako lehena The Big Bang da: kosmologiaren arabera unibertsoa sorrarazi zuen leherketa handi haren gaineko soinu alegoria bat entzungo dugu, alegia, materia, espazioa eta denbora sortu zireneko hasirako gune/une hartakoa. Musikak tinbrean zehar eroango gaitu bidaian, zerbait berriren sorrera irudikatzen duten erritmo eta akordeetan bermatutako garapen-melodiekin. Kontsonantzia eta disonantziaren arteko kontrasteak simulatuko ditu unibertsoaren sorrerak gizateriaren historian eragin izan dituen oreka eta nahasmena.Ondoren, orkestra-suite bat izango da, In the shadow of Napoleon (Napoleonen itzalean) musikalaren sei kantatan oinarritua, zeina 2014ko uztailean estreinatu baitzen arrakasta handiarekin, Alemaniako Worms herrian. Musikal honetan, Louis-Joseph Marchand-en historia kontatzen da, Napoleon Bonaparteren gelariarena, zeina enperadorearen herentziaren likidatzaile izendatua izan baitzen Napoleonen heriotza misteriozko eta argitu gabearen ostean. Appermont-en eszenografia-musikaren adibide bat da, haren eklektizismoa eta sormenerako iaiotasuna erakusten dituena. Kontzertua amaitzeko, Crystal Magic eskainiko da, Appermont maisuaren azken lanetako bat, harri-bitxi zenbait eta haiei eransten zaizkien ahalak dituena oinarri. Lan horren lau atalen musika-giroak zenbait harribitxitara hurbilduko gaitu, hala nola kornalinara, zeinari jarraikitasunaren harria esaten baitzaio; opalora, zeina zorigaiztoaren harria baita; ametistara, alegia, jakituriaren harrira; eta amazonitara, alaitasunaren harrira. Partitura horrek irudimena piztuko du, bai entzuleengan, bai musika joko dutenengan.
Eta, hala, kontzertu honekin hasiko dugu urte berria, etorkizunaren itxaropenez, eta garai hain nahasi hauetan gure ondoan jarraitzen dutenentzako esker onez. Eskerrik asko guztioi.
José R. Pascual-Vilaplana


Protokoloa: Athletic Txapeldun    ARABIAR ARETOA   12:30
Kantu entzunaldia    LA GALERA AUDITORIOA   18:30
Bilboko udal musika Bandaren kontzertua. "Oroitzapenaren soinua"    EUSKALDUNA JAUREGIA AUDITORIOA   12:00
  Zuzendaritza José Rafael Pascual Vilaplana
  "MASKARAK"
EGITARAUA
THE CIRCUS BAND (1894) - Charles IVES (1874-1954)
CIRCUS POLKA (1942) - Igor STRAVINSKY (1882-1971) 50 Urteurrena
MASQUERADE FOR BAND op.102 (1965) - Vincent PERSICHETTI (1915-1987)
OTHELLO. In Five Scenes after Shakespeare (1977) - Alfred REED (1921-2005) I. mendeurrena
  1. Prelude (Venice)
  2. Aubade (Cyprus)
  3. Othello and Desdemona
  4. Entrance of the Court
  5. The Death of Desdemona; Epilogue
MASQUE (2001) - Kenneth HESKETH (1968)

PROGRAMAREN GAINEKO OHARRAK
Programa hau moldatzeko orduan, duela ia urtebete, ez zitzaidan une batean ere burutik igaro nola maskarek beteko zuten gure errealitatea. Are eta gehiago, kontzertuaren goiburua maskararen antzerki-kontzeptuaz da, ez beste ezertaz: dramaren eta komediaren arteko aldizkatzea, une batzuetan beste norbait izan ahal izatea, mozorroarekin mugak edo arauak urratu ahal izateko aukera, edo, soil-soilik, geure burua ezagutzekoa, besteen bitartez. Alde horretatik, gaurko kontzertua eratzen duten obrek badute elkarren arteko lokarri bat, hain zuzen, maskararen inspirazioa: zirkuko maskara, antzerkikoa edo bizitzakoa berekoa.
Charles Ives (Danbury, 1874 - Nueva York, 1954) da, dudarik gabe, XX. mendeko abangoardiako musikaren aitalehenetako bat. Bere aita Georges Ives-ena izan zuen eraginik handienetako bat, hura AEBko banda militarren zuzendaria izan baitzen, eta Charles bera sustatzen baitzuen obrak idaztera harmoniaren ikuspegi oso zabal batekin, politonalitatea erabiltzeko esan eta esanez. Horrez gain, aitaren banda kaleetan ilaran igarotzen zeneko haurtzaroko gogorapenek sustatu zuten The Circus Band obra idaztera, zeinak eroaten baikaitu zirkua hirira iritsia zela kalejiren bidez iragartzen zuten banden unibertso koloretsu eta antzerkizko hartara. Five Street Songs izena daraman bost kanten ziklokoa da partitura, eta Ives Yale-ko Unibertsitateko ikasle izan zeneko garaian idatzia da, konpositorearen hizkuntzaren eklektizismo berritzailea agertuz.
AEBra iritsi berritan, 1941ean, Igor Stravinsky-k (San Petersburgo, 1882 - Nueva York, 1971) bere lagun koreografo George Balanchine-ren mandatu bat jaso zuen, ballet txiki bat konposatzeko ikuskizun baterako, non haren emazte Vera Zorina-k zenbait elefanterekin batera parte hartzen baitzuen. Horrela jaio zen Circus Polka, pianorako partitura bat, zeina bandako musika-tresnetarako egokitzeko lana Stravinsky-k bera agindu baitzion David Raksin-i, betiere konpositoreak gainbegiratzen zuela. Ringling Bros. and Barnum & Bailey Circus bandak 1942ko apirilaren 9an estreinatu zuen obra, Madison Square Garden-en. Obra honekin, Bilboko Udal Bandak Stravinsky-ren heriotzaren L. urteurrena oroitu nahi du, bera izan baitzen XX. mendeko arte sorkuntzako pertsonarik funtsezkoenetako bat.
Vincent Persichetti (Filadelfia, 1915-1987) da pedagogiaren aldetik eraginik handiena izan duen konpositoreetako bat XX. mendean. Twenty-Century Harmony (1961) lana idatzi zuen armoniaz, eta iragan mendeko musika-sorkuntza aditzeko libururik funtsezkoenetako bat bihurtu zen. Hain zuzen ere, berak libururako irakas-material moduan sortu zituen adibideak baliatu zitzaizkion Masquerade for Band produkziorako oinarritzat. Obra hori Baldwin-Wallace College kontserbatorioaren aginduz idatzi zuen, eta 1966ko urtarrilaren 23an estreinatu zen Berea-n, Ohion. Konpositorearen beraren hitzetan: Musika-esaldiak konposatu nituen nire liburuko zenbait puntu zehatzen gaineko adibideak emateko, eta handik urte batzuetara, atal horiek oinaze ematen hasi zitzaizkidan. Ohartu nintzen adibide batzuek bazutela gai bat elkarren muin gisa. (...)Harmonia-liburuko adibide horiek, ondoren, berrogeita hamar haize- eta perkusio-tresnatarako aldaera multzo bat bihurtu ziren. Obra bera ere nire liburuaren maskarada bat da: "Masquerade for Band" izena eman nion.
Alfred Reed (New York, 1921 - Miami, 2005) garai guztietako bandarako musikagilerik garrantzitsuenetakotzat hartzen da. Bere ekoizpenak hainbat estilo eta estetika jorratzen ditu, eta haize- eta perkusio-orkestraren soinu eta koloreen potentzialtasuna aprobetxatzeko duen gaitasun bikaina nabarmentzen da. Duela ehun urteko urtarrilaren 25ean jaio zen, eta munduko musika banden omenaldi guztiak merezi ditu, bere errepertorioak talde horien kalitatearen eboluzioan lagundu baitu planeta osoan. Mozorroaren antzerki-ideiaren barruan, jatorrian William Shakespeareren Othello antzerki-ekoizpenerako musika intzidental gisa idatzitako obra bat interpretatuko dugu. Obra hori 1972an egin zuen Miamiko Unibertsitateko Arte Eszenikoen Departamentuak, non Reed Konposizioko irakaslea baitzen. Instrumentu-talderako jatorrizko musikatik, konpositoreak berak hiru urte geroago egin zuen suite hau bost eszenatan, non testura eta kolore ezberdinek Shakespeare-ren narraziora hurbilduko gaituzten, samurtasunarekin, minarekin eta dramarekin, idazle ingelesak zein musikari amerikarrak hain ongi uztartzen dituztenak.
Kenneth Hesketh (Liverpool, 1968) britaniar konpositore emankor bat da, Joseph Horovitz-en eta Henri Dutilleux-en ikaslea. Bere Masque lanak alegoria bat izan nahi du, maskararen esanahi historiko eta antzerkizkoari buruzkoa. Horretarako, E.K. Chambers-ek The Medieval Stage liburuan maskara-festaz emandako deskribapena baliatuko du: "Olgeta modu bat da, non ihakinkariak eta maskaradun jendeak suziri iziotuekin iristen baitira festa-aretora, gonbidatuak izan gabe, eta konpainiari dei egiten baitiote dantzara eta dadoetan jokatzera". Obraren moldea hiru zatiko egitura baten araberakoa da, scherzo-trio-scherzo, eta musika tresnetarako moldaketa koloretsu batek nabarmentzen duen zoramen eta frenesi moduko batera sarrarazten gaitu.
Gaurko kontzertu honekin, bandaren nahia da maskara sorta handi bat baliatu eta janztea, baina, ez, zer ez garen eta hura izateko asmoarekin, baizik eta, zehazki, haien sorkuntzarako ahalmen eta moldagarritasun handia erakusteko. Maskararen pean, beti dago muina.
José R. Pascual-Vilaplana


"ESKU BURDINAK. EUSKAL MEATZARIAK". Bilboko udalaren txistulari taldea, Oinkari Dantza Taldea eta Aitor Furundarena (akordeoia). ATZERATUTA    EUSKALDUNA JAUREGIA - 0B ARETOA   19:00